Untitled Document
DiyAudio.org
Do It Yourself Speakers&Amplifiers
 
Home
Facebook
Kontakt
Diyaudio.com
Untitled Document
Home
Podstawy
Akustyka
Obudowa
Pomiary
 

Untitled Document
Podstawy
Słuch
Dźwięk
Ciśnienie akustyczne
Psychoakustyka
Prędkość dźwięku
Obudowa
Obudowa
Matrix
Kompozyt
Wytlumianie obudowy
Akustyka
Budowa głośnika
Połączenia głośników
Obudowa zamknięta
Obudowa band-pass
Obudowa bass-reflex
Wytrzymałość mocowa
Regeneracja głośnika
Pomiary
Wstęp
Komora bezechowa
MLS i bramkowanie
MLS a pomieszczenie
Mikrofon pomiarowy
Przystawka

Home / Wytłumianie obudowy

Każdy głośnik dynamiczny promieniuje falę dźwiękową tylną stroną membrany, a dźwięk to nic innego jak zmiana ciśnienia z określoną częstotliwością.Ta fala odbija się od wewnętrznych ścian obudowy i wnosi zniekształcenia. Aby zmniejszyć to zjawisko stosujemy wytłumienie obudowy.

O ile w przypadku obudowy z otworem, część energii promieniowana przez tylną stronę membrany jest wykorzystywana, o tyle w obudowie zamkniętej jest całkowicie niepotrzebna. Idealna obudowa to taka, w której głośnik pracuje w nieskończenie dużej odgrodzie akustycznej. Gdybyśmy zamontowali głośnik w ścianie domu tak, aby magnes znajdował się na zewnątrz budynku, powstała by taka idealna obudowa. Rozwiązanie kosztowne, trudne i również ma swoje wady. W przypadku standardowych obudów, fala która pochodzi z tylnej strony membrany odbija się od ścian wewnętrznych tworząc fale stojące i rezonanse. Żeby zapobiec temu zjawisku, falę akustyczną należy wytracić (a w zasadzie zamienić na ciepło). Fala, która wpada do materiału tłumiącego odbija się od jego wewnętrznych komórek oraz od siebie, a następnie zamieniana jest na ciepło - tym samym wytraca się.

Niestety nie ma materiału który wytłumił by cały zakres częstotliwości (od 20 do 20000Hz). Każdy materiał tłumi dobrze pewien zakres częstotliwości, a to zależy od jego masy, gęstości ułożenia, grubości, ilości wewnętrznych komórek i wielu innych czynników. Bardzo dobrym sposobem na zmniejszenie powstawania fal stojących w obudowie jest umieszczenie tylnej ściany pod kątem np. 70 stopni, co spowoduje, że fala nie odbije się prostopadle do przedniej ściany obudowy, gdzie zainstalowany jest głośnik.

W obudowie głośnikowej niskich częstotliwości nie da się wytłumić żadnymi materiałami. Obudowa głośnikowa jest do tego celu zbyt mała. Należy zauważyć, że najniższa możliwa częstotliwość, jaka jest w stanie wytworzyć się w obudowie, zależy od jej wymiarów. Co mają wymiary obudowy do częstotliwości? Długość fali dla częstotliwości poniżej 100Hz wynosi kilka metrów. Jeśli odległość pomiędzy najdłuższymi ścianami obudowa jest mniejsza niż długość fali, taka fala się nie wytworzy - będą to jedynie zmiany ciśnienia.

Weźmy np. komorę bezechową. Jest to specjalna komora w której wykonuje się pomiary głośników, kolumn głośnikowych, wartości promieniowania itp. Największa w Polsce komora bezechowa należy do Państwowej Agencji Radiokomunikacji, wymiary komory to: długość 22,1m, szerokość 14,1m, wysokość 8,6m. Aby wytłumić częstotliwości w zakresie wyższego basu należy stosować elementy absorbujące drgania ścian, oprócz wzmocnień można stosować materiały bitumiczne, które należy przyklejać bezpośrednio do ścian obudowy, kawałki płyt pilśniowych i wiórowych (np kwadraty 10x10 cm o grubości 22mm co 10cm).

Średnie i wysokie częstotliwości można tłumić materiałami gąbczastymi, różnego rodzaju piankami, wełną mineralną itp.

W topowych zestawach głośnikowych do wytłumienia stosowana jest wełna owcza. Polecam stosować kilka rodzajów materiałów, ponieważ każdy materiał tłumi lepiej pewien zakres częstotliwości, a drugi gorzej. Różnego rodzaju gąbki należy umieszczać przy ścianach obudowy. Między ścianą, a materiałem tłumiącym powinna zostać zachowana odległość kilku cm (tłumienie może być np. w połowie odległości między ściankami), spowoduje to dużo większą skuteczność tłumienia. Wszelkiego rodzaju waty, wełny i rzadkie materiały należy umieszczać w całej objętości obudowy, luźno ułożone.

W przypadku obudów bass-reflex nie należy wytłumiać miejsca w pobliżu końca otworu znajdującego się wewnątrz obudowy.

Na koniec wskazówki w jaki sposób wytłumiać różne rodzaje obudów:

  • obudowy bass-reflex - na wszystkie ścianki gąbka od 2 do 5cm. Nie należy wytłumiać w pobliżu wlotu otworu, objętość za głośnikiem dobrze jest wyłożyć wełną lub watą, jednak bardzo rzadką. Ogólnie obudowy bass-reflex wytłumiamy średnio lub słabo,
  • obudowa zamknięta - na ścianki gąbka 4 do 10cm. Całą objętość należy silnie wytłumić wełną lub watą. Silne wytłumienie powoduje zmniejszenie się Qts głośnika oraz zwiększenie objętości do nawet 20%. W przypadku obudów z Qtc większym niż 1 należy tłumić bardzo mocno,
  • obudowa band-pass wentylowana z jednej strony - należy tłumić tylko komorę zamkniętą (tak samo jak w przypadku obudowy zamkniętej), komorę z otworem należy pozostawić nie wytłumioną,
  • obudowa band-pass wentylowana z dwóch stron - tego rodzaju obudowy nie trzeba wytłumiać, stosuje się ją tylko w przypadku subwooferów, nie mamy tu komory zamkniętej więc wytłumienie nic nie daje.

Eksperymentując z materiałami tłumiącymi wpływamy na barwę dźwięku, dlatego najlepszym sposobem jest metoda prób i błędów i dostosowanie ilości i rodzaju materiału do własnych preferencji. Nie należy się obawiać o to, że zmiana tłumienia może spowodować ryzyko uszkodzenia zestawów głośnikowych. Wprawdzie może zmienić się Fb, co wpływa na charakterystykę wytrzymałości mocowej, ale zmiany są na tyle małe, że nie ma się czego obawiać.

Jarosław Sobólski

Untitled Document